Het schilderachtige centrum van Baarland is in de 20e eeuw aangewezen als beschermd doprsgezicht. Even ten westen van het dorp liggen aan de Hellenburgweg de resten van De Hellenburg. De fundamenten zijn in de jaren vijftig door een toeval boven gekomen en daarna geconserveerd. Ze geven de bezoekers een duidelijke indruk van hoe een rechthoekig middeleeuws kasteel eruit zag. Baarland is de enige plaats in de provincie waar dit mogelijk is.
Aan de Slotstraat, schuin achtter de kerk, ligt het eiland van het voormalige Slot te Baarland, waarvan het koetshuis bewaard bleef. Het omgrachte complex staat zo in het groen dat het vanaf de openbare weg behalve ’s winters, nauwelijks te zien is. Op de hoeken zijn torentjes aangebracht.
De kasteeltuin en de kerk zijn geopend tijdens de Baarlandse kerk- en tuindagen. Baarland heeft diverse horecagelegenheden. Vanaf de terrassen kan de toerist genieten van dit prachtige dorp.
Dorpshart
Spectaculair en voor Zeeland uniek zijn de opgegraven fundamenten van het middeleeuwse slot Hellenburg aan de Hellenburgstraat 2. De resten zijn in 1957 bij toeval ontdekt tijdens grondwerkzaamheden en vervolgens geconserveerd. Het terrein van het omgrachte voormalige kasteel is vrij te bezoeken en biedt een duidelijk beeld van hoe middeleeuwese kastelen er in aanleg uit hebben gezien.
De fundamenten van het kasteel
Baarland werd per 1 januari 1970 opgenomen in de gemeente Borsele. Onder de voormalige gemeente viel ook het gehucht Bakendorp.
Kerkgeschiedenis
De kerk in dit Zuid-Bevelandse dorp was voor de Reformatie gewijd aan Sint Maarten. Het bedehuis groeide in de 14e en 15e eeuw, de bloeitijd van Baarland, uit tot een forse hallenkerk. Nadat het verval intrad volgde in 1774 de sloop van de zijbeuken, zodat toren, schip en koor resteerden. Het koor werd door een beschilderde wand afgescheiden van het schip en er werd tijdelijk een school in gevestigd.
Onder het orgel staat een uit 1518 daterende grafzerk waarop een landmeter staat afgebeeld. Bijzonder is dat de volledige werkuitrusting is afgebeeld. Op de steen staat: ‘Hier leyt begraven Willem Janszoon in zijne tijt, sterf ao. dusent VcLVCCC opte XXIIII dach Augusto, bidt voer de ziele’. De kerk is sinds 1983 eigendom van de Stichting Oude Zeeuwse kerken. Vervolgens is het bedehuis geheel gerestaureerd, inclusief het orgel.
Zeldaam zijn de schandstenen die boven de ingang van de kerk zijn aangebracht. Wie in vroeger tijden werd veroordeeld wegens overspel liep de kans om hiermee geruimte tijd door het dorp te moeten rondlopen. De veroordeelde werd op deze manier ‘te schande gezet’.
Schandstenen
Klik hier voor meer informatie over orgel
PKN
De gereformeerden en hervormden houden sinds 2001 diensten in de Maartenskerk. De voormalige Gereformeerde Kerk aan de Nieuweweg biedt de bezoekers tegenwoordig stoffelijk voedsel, want er is een restaurant in gevestigd. Het uit 1913 stammende gebouw heeft tot 2001 dienst gedaan als kerk. De PKN-gemeente vormt een combinatie met die van ’s-Gravenpolder.
Kerkdiensten 10.00 uur.
Klik hier voor website kerkelijke gemeente
Voormalige gereformeerde kerk
BAKENDORP
Dit gehucht ligt ten oosten van Baarland en ten zuiden van Hoedekenskerke in de gemeente Borsele (Zuid-Beveland). Voorheen behoorde Bakendorp tot de gemeente Baarland.
De in de 13e eeuw gestichte kerk was een docher van de parochie van Baarland. Het dorp werd een prooi der golven bij de vloeden van 1530 en 1570 en is toen vrijwel van de kaart geveegd. De kerk is in het verloop van de 17e en 18e eeuw gesloopt. De torenruïne bleef nog staan tot 1838. In de PKN-kerk van Hoedekenskerke ligt de grafsteen van de Bakendorpse pastoor Jan Lenaerts, die op 28 april 1518 stierf. Aan het dorp herinnert nu nog de Bakendorpsweweg. Aan de Kerkepolderweg ligt een doodlopend dreefje met enkele woningen dat als het restant van Bakendorp kan worden beschouwd. Het is door de aanwezigheid van een vaete en enig geboomte nog tamelijk schilderachtig ook.
